Wintergroen

Wintergroene, fruitdragende planten? Ze zijn erg zeldzaam. Sommige bramen behouden hun blad (onder andere 'Thornless Evergreen', alhoewel deze laatste niet de lekkerste bramenvariëteit is), langer is het lijstje toch niet?

Toch wel. Blauwbes 'Sunshine Blue' blijft wintergroen, en is zelfs nu nog een mooie struikje. Er wordt wel eens geopperd dat de plant niet volledig winterhard is, maar hij overleefde de winter van 2011-2012 in mijn tuin (ik had wel geen fruit op de struik deze zomer, wegens invriezen van de toppen).

Bovendien is het een uitzonderlijk lekkere blauwbes (de lekkerste in mijn collectie).

Op de achtergrond zie je een andere blauwbessenstruik, volledig kaal. Die plant heeft dan wel voor spektakel gezorgd in de herfst, maar een wintergroene struik geeft de fruittuin toch direct wat meer punch.

Het is een vrij recent aangeplante struik (lente 2010), uit een P9 potje. De plant is de voorbije twee jaren behoorlijk gegroeid, en zal de komende  2 tot 3 jaar nog een pak stuk forser worden, maar de plant zou, in vergelijking met andere blauwbessen, wel een pak kleiner blijven.

In ieder geval een aanrader voor de tuin. Er bestaan trouwens nog andere blauwbesvariëteiten die min of meer wintergroen zijn (maar 't zijn uitzonderingen in een lange lijst van bladverliezende cultivars)

Fruitige herfstkleuren

Na enkele vrij koude heldere nachten beginnen de herfstkleuren langzaamaan af te zwakken. Maar toch zijn er nog heel wat leuke kleurenschakeringen in de tuin te vinden.

Zo beginnen de aardbeien mooi te verkleuren...

... terwijl de doordragende bosaardbei haar naam alle eer aan doet en nog blijft bloemen

Ook heel mooie verkleurend : zomerframboos Glen Doll

De herfstframbozen dragen nog vruchten, maar door het gebrek aan warmte of zonlicht zijn die veel minder smakelijk dan enkele weken geleden

Herfstframboos Pokusa blijft bovendien enthousiast verder bloemen...

Een vergelijkbaar contrast bij de blauwbessen. Op één na dragen ze allemaal nog enkele rode of gele bladeren...

... terwijl Sunshine Blue nog steeds helemaal groen is. Sunshine Blue is een kruising tussen Vaccinium corymbosum en een meer zuidelijke amerikaanse bosbes (Vaccinium virgatum?). Daardoor blijft de plant wintergroen, blijft hij wat kleiner en geeft hij bessen die superieur smaken, een smaak die veel meer doet denken aan onze bosbes. Plantje is hier goed winterhard (heeft de twee voorbije winters overleefd)

Maar het mooiste fruitstruikje in de tuin - qua herfstverkleuring dan toch - is Rubus odoratum,  de Amerikaanse zwarte bes. De plant lijkt net een kleine Liquidamberboom, met bladeren die van dieprood bovenaan in de toppen naar geelgroen onderaan in het struikje schakeren.
Ook in het voorjaar is de plant een lust voor het oog, overladen met gele geurende stervormige bloemetjes.

Maar de optimist in mij ziet niet alleen het verval. Die ziet namelijk ook erg veel embryonale vijgenvruchten, net kleine erwtjes, maar volgend jaar sappige viijgen.

en ook bloemknoppen op onder meer de appelaars (en de kerselaars, pruimelaars, perzikken)... Als het van de fruitbomen afhangt, zal de wereld dus niet vergaan... Volgend jaar is er opnieuw fruit

Blauwbes - update

Het gaat goed met de blauwbessen. Ik heb enkele maanden geleden beschreven hoe ik de planten vorig jaar in mijn tuin heb aangeplant. De planten doen het uitstekend.

Ze dragen ook rijkelijk fruit

Daarom heb ik mijn personeel (de mini-masjkes) nogmaals opgedragen bessen te plukken met als resultaat 750gr verse blauwbessen.

Blauwbessentaart

Vijf van de zeven blauwbessenplanten dragen nu vruchten (Brigitta Blue, Darrow, Elizabeth, Blue Jay en N). Meer dan genoeg om iedere dag een flinke portie te eten. Daarom had ik de kinderen gisteren beloofd dat we een blauwbessentaart zouden maken vandaag.
Maar aangezien ik nog nooit blauwbessentaart had gemaakt (of zelfs nooit taart) heb ik maar even het grote receptenboek nagekeken en ben ik op zoek gegaan naar een eenvoudig recept.

Het deeg is dus een kruimeldeeg van de Delhaize (vakkundig blindgebakken met keramische erwten en bakpapier).
Als beslag heb ik 250 gr mascarpone + 70 cl room en 60 gr suiker stijfgeklopt met de keukenrobot. Op het einde voegde ik ook nog een scheutje bosaardbeienlikeur toe met de losse pols.
Bovenop dit beslag volgden dan nog 400 gr blauwbessen, vers geplukt door één van de mini-Masjkes.



Best wel lekker, en nog geen 25 minuten werk.

Bessen

Eén van de lekkerste bessen in mijn tuin is de 'Taybes'. Ik verkies ze boven bramen en frambozen. Het  is een braamboos - kruising tussen framboos en braambes -  en combineert de beste eigenschappen van beiden: een frambozenaroma gecombineerd met de sappigheid van een braam. 

Zeer sterk groeiende plant met venijnige doornen, maar zoals het spreekwoord zegt "Kermis is een geseling waard". Ik heb ook de doornloze Taybes (Buckingham Tayberry), maar die groeit een stuk minder enthousiast. De vruchten zijn tot nu toe ook wat kleiner op de doornloze variant.

De bessen worden 4-5 cm lang. De foto hieronder geeft onvoldoende aan hoe groot de bes wel niet is...  Als de eerste bessen rijp zijn, pluk ik ze om een vergelijkende foto te maken naast een framboos.

Taybes

Je leest wel eens negatieve commentaar over de smaak van deze bes. Maar dat zijn meestal mensen die de bessen te vroeg plukken. Als de bes frambozenrood is, is ze nog niet rijp. Je moet wachten tot ze nóg donkerder kleurt, zoals een overrijpe framboos. Een typische plant voor de hobbyist, omdat de vrucht te zacht en kwetsbaar is om commercieel aangeboden te worden. De plant wordt sinds een jaar of twee vrij algemeen aangeboden in tuincentra.

Een bijkomend voordeel is dat de bessen vrij vroeg rijpen. Ze zijn net iets vroeger rijp dan mijn vroegste braambes ('Helen'), die nog minstens twee weken tijd nodig heeft om af te rijpen. De laatste braambes (Triple Crown) start nu pas met bloeien, en zal vruchten geven tot aan de eerste nachtvorst.

Braambes 'Loch Tay'

'Duke' is een blauwbes die grote vruchten draagt. In mijn tuin vormt alleen 'Darrow' nog grotere bessen. De grootte van de bessen is bij  'Duke' vrij onregelmatig, met enkele zéér grote bessen dit jaar (de kleine bessen op de foto hieronder zijn ook al groter dan een standaard blauwe bes). Het is ook de eerste blauwbes met bijna rijpe vruchten. De laatste blauwbessen (Elizabeth) worden hier begin september geoogst.

Duke

Over grote bessen gesproken 'Titania', een zwarte bes, hoort ook thuis in de categorie "Mag het een beetje meer zijn". Zeer grote forse bessen, maar ik moet nog enkele dagen geduld aan de dag leggen voor de bessen echt rijp zijn. Net zoals de blauwbessen kleine anti-oxydantenbommetjes. 

Titania

Lang niet groot, hopelijk wel lekker is de zwarte framboos. Eerlijk gezegd ziet ze er nu nog niet zo appetijtelijk uit. De bessen zouden nu eerst vuurrood moeten kleuren om daarna zwart te kleuren. Mijn geduld wordt dus nog wat getest. Ik heb veel lovende commentaar over de smaak van de bessen gelezen. De plant draagt zéér veel vruchten, dus dit kan amper mislopen.

Zwarte framboos 'Black Jewel'

Poel et cetera

Sinds enkele maanden sukkel ik met een ontsteking in mijn rechterschouder. Ik kan geen hoek maken van 45° met mijn rechterarm zonder een flinke pijnsscheut. Zwemmen is ondertussen al 6 maand geleden, met de auto rijden is af en toe ook een marteling. Ook na een cortisone-infiltratie twee maand geleden. De diagnose enkele maanden geleden (na een echografie) was waarschijnlijk fout. Daarom had de specialist nu een MRI-scan voorgesteld, het enige alternatief voor een kijkoperatie.
Dit was mijn eerste onderzoek van dit type en ik hoop echt dat het ineens het laatste is. Ontdaan van alle overbodige kledij  - alleen onderbroek, T-shirt en sokken (die laatste om de verpleegsters niet onmiddellijk in katzwijm te doen vallen bij het aanschouwen van mijn lichaam) mocht ik op een bed plaatsnemen. Ik kreeg een hoofdtelefoon opgezet (gehoorbescherming). Van zodra ik correct plaats had genomen op dat bed, werd ik in de machine gevoerd, en voel me als een sardine in blik. Claustrofobie is een groot woord, maar ik voel me op zijn minst  niet op mijn gemak in zo'n kleine ruimte. Op de vraag hoe lang de scan zal duren krijg ik het antwoord "15 minuten". Ik voel mijn hart in overdrive bonken..

Er wordt me vriendelijk gevraagd niet te bewegen. Oei. Ik ben een beetje een ADHD-er avant-la-lettre. Stilzitten is voor mij een straf. Ook 's nachts transformeer ik in een soort woelmuis... Mijn eerste reactie is dan ook "15 minuten, hoe overbrug ik dat". Ik sluit mijn ogen en begin te tellen maar bedenk me dat tot 900 tellen wel erg lang gaat duren.
Ik begin - heel rustig - met mijn  tenen te bewegen - die zittten zowiezo niet in de machine. En ik wandel door mijn virtuele tuin. Ik ben een dromer. Ik zie niet zozeer de situatie zoals ze is, maar meer de situatie zoals ze gaat worden. En dus heb ik vanmiddag, zo rond een uur of 13h00, beslist dat er och een vijver in de tuin past. En ook waar ik de bestelde aardbeien ga planten.

Over aardbeien gesproken...

De gecultiveerde bosaardbeien zijn nu wel in gang geschoten, en dragen rijkelijk bloemen. Ik was dus iets te snel met mijn conclusies. Te meer omdat de meeste gecultiveerde bosaardbeien ook nog eens doordragen.

De Meibes/Junibes vallen tegen. Misschien pluk ik de vruchten te onrijp, ze smaken in ieder geval als een héél zure kriek, en helemaal niet als een blauwe bes. Afwachten.


De meeste blauwbessen doen het goed. Ik denk dit jaar al enkele kg te kunnen oogsten.

De druivelaars mogen dit jaar nog geen vruchten dragen (eerst dikte kweken), op twee planten na. Eén daarvan is Kodrianka, de plant is voldoende groot om al een trosje te dragen, of zeg misschien toch maar beter 'tros'.

Dit is trouwens een echte aanrader, stond ook in mijn vorige tuin. Ziekteresistent, en grote, lekkere blauwe bessen volgens de beschrijving. Dat heb ik twee jaar gelden al kunnen vaststellen.
Foto van een tros in de vorige tuin

Trossen tot 1,5 kg... daar twijfelde ik toch aan. Maar dat lijkt dus wél te kloppen.

Nog beter... de Pastinaakzaden zijn vrij goed gekiemd. De jonge zaailingen steken fier hun hoofd boven de grond... Eten zal ik ze wel niet, want mijnheer en mevrouw woelmuis zijn nog steeds op bezoek. Eén van de beuken in een haagje is afgestorven, volledig doorgeknaagd. Ik ga de bestrijding nu toch wat opdrijven. En waarschijnlijk ook een Topcat kopen (woelmuizenval van Oostenrijkse makelij).. Want chemische middelen, daar doen we niet aan mee. En aangezien ik vanmorgen een pakketje van Velt binnen heb gekregen, met mijn zonder is gezonder bordje, zullen de buren dat ook weten na dit week-end.

Hoorn des overvloeds

Iedereen die mijn tuin of mijn tuinplan ziet stelt zich dezelfde vraag. Wat ga je toch met al dat fruit doen? Verkopen? Neen dus. Confituur maken? Ook niet. Inmaken? Pfffft...

Terwijl ik besef dat er meer fruitbomen en -struiken in mijn tuin staan dan strikt noodzakelijk, blijf ik die vraag enigszins eigenaardig vinden.

Zo heb ik vrij veel aandacht geschonken aan de rasselectie. En naast smaak en ziekteresistentie ook rekening gehouden met de rijping.
Acht frambozenrassen zijn meer variëteiten dan je in de gemiddelde tuin aantreft, maar je hebt niet alleen zomer- en herfstframbozen, je hebt ook vroege en late zomerframbozen, alsook vroege tot zeer late herfstframbozen. Zo kunnen we frambozen van juni tot december oogsten.
Dat geldt ook voor pruimen (juli-oktober) en bramen (juli-november) en in mindere mate voor kruisbessen, blauwbessen, appels en peren. Ook vijgen rijpen gedurende een vrij lange periode af.

Frambozen, kruisbessen, blauwe bessen en druiven kan je volgens mij niet teveel hebben. Een grote tros druiven heeft ten huize Supermasj een gemiddelde levensverwachting die eerder in minuten dan in uren wordt uitgedrukt.
Kiwi's kunnen vrij lang bewaard blijven en narijpen. Noten zijn erg lang houdbaar. Appels en peren kunnen en zullen tot sap verwerkt worden.

Alleen bramen en pruimen heb ik met zekerheid teveel. Maar liever te veel dan te weinig.
Want als er fruit overblijft, kan je daar nog andere mensen een plezier mee doen.

En zo kan ik mijn verzamelobsessie gedeeltelijk goed praten. Maar kan ik vooral heel de zomer en de herfst ongeremd van fruit snoepen. Een hele luxe.

Blauwbessen

Een echte meerwaarde in de tuin. Ze vormen niet alleen zeer mooie struiken met een uitzonderlijke herfstkleur, maar leveren in de zomer gedurende enkele weken lekkere bessen, die je ook in de supermarkt kan aanschaffen, maar erg prijzig zijn...
Er bestaan zelfs enkele wintergroene variëteiten, maar dan ruil je de mooie herfstkleuren in voor groen blad in de winter.

Het zijn niet direct eenvoudige planten, want ze doen het alleen goed in zure grond. En dus worden in heel wat tuinen getracht een stukje grond zuur te maken, met behulp van turf, dennennaalden of houtschilfers. Toen ik in 2011 enkele extra planten aankocht, vertelde Marc Geens van de proeftuin me over een kwekerij  waar alle blauwbesplanten in potten worden opgekweekt.

Dat bracht me op een idee voor het aanplanten in mijn tuin...

Voor iedere plant werd een gat ter grootte van een metserskuip van 65 liter gegraven. Onderaan de bodem van de metserskuipen werden enkele gaten geboord om drainage te verzekeren. De metserskuipen werden daarna gevuld met een mengsel van compost, zure potgrond, turf en houtschilfers en afgedekt met houtsnippers. Zo ben ik er zeker van dat de zure grond niet geneutraliseerd wordt door bodem rondom.

De planten doe het uitstekend in deze kuipen. Eén van de blauwbesplanten die ik al wat langer heb, maar waarvan ik de naam niet ken, gaf vorig jaar voor het tweede jaar op rij tegenvallende vruchten. Daarom heb ik deze plant gerooid en vervangen door een andere blauwbes. Op één jaar tijd had die plant (die in een plantpot van 5 liter stond) het volledige oppervlak van die kuip doorworteld. Ik had dus waarschijnlijk beter een nog grotere kuip gebruikt...

Neem geen al te diepe kuip, want de plant wortelt helemaal niet diep (10-15 cm).